ارتودنسی دندان چیست؟ ارتودنسی دندان یک روش درمانی است که به منظور بهبود قرارگیری دندانها و فکها و اصلاح اشکال اختلالات فکی و دندانی استفاده میشود. این روش به عنوان یک تخصص در علوم دندانپزشکی شناخته میشود و به وسیلهی ابزارهای ارتودنسی، مانند براکتها، بندانگشتیها و سیمهای ارتودنسی اجرا میشود.
ارتودنسی دندان چیست؟ چگونه انجام میشود؟
فرآیند انجام ارتودنسی دندان:
1.مشاوره و ارزیابی: در این مرحله، دندانپزشک ارتودنسی بررسی دقیقی از دهان و فک بیمار انجام میدهد. این ارزیابی شامل عکسهای رادیولوژیک، اندازهگیریها و تحلیل دقیق دندانها و فکها میشود.
2.طراحی برنامه درمانی: بر اساس اطلاعات به دست آمده از ارزیابی، یک برنامه درمانی شخصیسازی شده میشود که شامل نوع و مدل براکتها، نحوه قرارگیری سیمهای ارتودنسی، و مدت زمان درمان است.
3.نصب براکتها: در مرحله نصب، براکتها روی دندانها یا فکها قرار میگیرند. این براکتها معمولاً به وسیله چسب چسبانده میشوند و بر روی آنها سیمهای ارتودنسی نیز قرار میگیرد.
4.تنظیم و تعدیل: پس از نصب براکتها، دندانپزشک به صورت دورهای سیمها را تنظیم و تعدیل میکند تا دندانها به موقعیت درست و مطلوب حرکت کنند.
5.نگهداری و پیگیری: بعد از اتمام درمان ارتودنسی، بیمار باید از دستورات نگهداری دندانپزشک پیروی کرده و به منظور حفظ نتایج بهبودی به منظور نگهداری از محافظها و بررسیهای دورهای دندانپزشک مراجعه کند.
مزایا و معایب ارتودنسی:
مزایا:
- بهبود ظاهر ظاهری: ارتودنسی میتواند به بهبود ظاهر ظاهری صورت و لبخند افراد کمک کند.
- بهبود عملکرد: اصلاح اختلالات دندانی و فکی میتواند به بهبود عملکرد جوانب مختلف دهان و فک کمک کند.
- کاهش مشکلات سلامت دهان: ارتودنسی میتواند به کاهش مشکلاتی مانند تراکم، ترکیبپذیری، و خطر بروز برخی بیماریهای دهان کمک کند.
معایب:
- مدت زمان درمان: درمان ارتودنسی ممکن است مدت زمان طولانیتری نسبت به روشهای دیگر نیاز داشته باشد.
- عدم راحتی: برای برخی افراد، حضور براکتها و سیمهای ارتودنسی ممکن است ناراحتکننده باشد.
- نیاز به نگهداری دقیق: بیمار باید به دقت به دستورات نگهداری و پیگیری دندانپزشک پیروی کند.
- به طور کلی، ارتودنسی یک روش موثر و شایسته برای بهبود اصطکاک و ظاهر دندانها است که به تصحیح مشکلات دهانی و بهبود عملکرد دهان کمک میکند
انواع ارتودنسی کدامند؟
بهصورت کلی درمان ارتودنسی با روشهای مختلفی انجام میشود. اولین دستهبندی برای انواع ارتودنسی، دستهبندی بر اساس نوع مشکل است. اگر مشکل از دندانها باشد، ارتودنسی دندان انجام خواهدشد. برای مثال ممکن است ارتودنسی برای تمام دندانها یا تنها برای برخی دندانها انجام شود. اما در مواردی که مشکل از فک و است، ارتودنسی فک انجام میشود که ارتودنسی فک پایین، ارتودنسی فک بالا و پایین از انواع آن است.
دستهبندی دیگر مربوط به انواع ارتودنسی متحرک و ثابت است. خود این روشها هم به انواع متعدد دیگری تقسیمبندی میشوند. در این روشها از ابزارها و تکنیکهای متفاوتی استفاده میشود. برای مثال ارتودنسی نامرئی یا ارتودنسی شیشهای از جمله این تکنیکهاست که در آنها از براکتهای مخصوصی استفاده میشود.
رایجترین روشهای ارتودنسی شامل موارد زیر میشود:
- ارتودنسی سنتی
- مینی اسکرو
- ارتودنسی به روش دیمون.
۱. ارتودنسی سنتی
در روش سنتی، از همان براکتهای معمولی قدیمی استفاده میشود. این براکتهای فلزی مستقیما به دندانها متصل شده و دندانها را به موقعیتهای صحیح خود بازمیگردانند. در مدتی که براکتها روی دندانها است (۲ تا ۴ سال) ارتودنتیست بهمرور سیمها را سفتتر یا شلتر میکند. برخی از براکتها بهجای فلز از جنس شفاف و سرامیکی یا کامپوزیتی هستند. این براکتهای همرنگ دندان ظاهر دندانها را در طول درمان بهتر میکنند.
براکتهای زبانی دسته دیگری از براکتها هستند که به دندانها متصل میشوند و برای اصلاح ترازهای نامناسب کاربرد دارد. این براکتها معمولا در پشت دندانها چسبانیده میشوند. استفاده از این براکتها اختلالی در حرکت لبها ایجاد نمیکند و افراد میتوانند راحتتر حرف بزنند.
۲. ارتودنسی مینی اسکرو
در این روش درمان ارتودنسی، یک پیچ فلزی کوچک با نام مینی اسکرو از طریق لثه به استخوان فک وصل میشود تا بهعنوان یک لنگر و نگهدارنده به حرکت دندانها کمک کند. این تکنیک درمانی بسیار پیشرفته را با نامهای میکرو اسکرو، مینی ایمپلنت یا دستگاه لنگر موقت هم میشناسند. این شیوه درمانی میتواند بهعنوان یک لنگر برای صافکردن دندانها و بستن شکاف بین آنها مورد استفاده قرار بگیرد.
درمانهای مینی اسکرو را میتوان همراه با درمانهای ارتودنسی سنتی انجام داد. برای قراردادن این پیچ در فک، معمولا نیاز است یک سوراخ در فک ایجاد شود و برای این کار معمولا از بیحسی موضعی استفاده میشود.
۳. روش دیمون ارتودنسی
تکنیک پیشرفتهتر دیگری که برای درمان ارتودنسی میتوان به آن اشاره کرد، ارتودنسی دیمون است. در این روش از براکتهای مخصوصی استفاده میشود. این براکتها از مکانیزم لغزشی منحصربهفردی استفاده میکنند که به دندانهای افراد اجازه میدهد آزادی بیشتری در حرکت داشتهباشند. بهاینترتیب اصطکاک دندانها کاهش مییابد.
در این روش درمانی فرد نیاز کمتری به مراجعه به دندانپزشک دارد. یعنی نیازی نیست دائما برای سفتکردن یا شلکردن سیمها و براکتها به مطب دکتر مراجعه کنید. در روش دیمون دندانها سریعتر حرکت میکنند و در نتیجه زودتر نتیجه خواهیدرسید. در این روش کمتر به کشیدن دندانها برای ارتودنسی نیاز است.
۲ روش جدیدتر ارتودنسی مینی اسکرو (اتصال یک پیچ به فک) و دیمون (استفاده از براکت مخصوص) است که زمان ارتودنسی و تعداد دفعات مراجعه را کمتر میکنند.
دستهبندی دیگر، ارتودنسی ثابت و متحرک است که در ادامه بررسی میکنیم.
۱. ارتودنسی ثابت (ارتودنسی نامرئی یا ارتودنسی سرامیکی و ارتودنسی رنگی)
یکی از روشهای ارتودنسی، ارتودنسی ثابت است.همانطور که از نام آن پیداست این ابزارها به دندان چسبیده و توسط بیمار قابل جداشدن نیست. این روش درمانی بیشتر برای جابهجاکردن دندانها و درمان ناهنجاریهای دندانی استفاده میشود. ازاینرو درمان ارتودنسی ثابت را بهعنوان ارتودنسی دندانی هم میشناسند. در ارتودنسی ثابت از ابزارها و دستگاههای مخصوصی استفاده میشود که رایجترین وسایلی هستند که امروزه برای درمان ارتودنسی استفاده میشوند.
این روش خود به ۲ دسته فرعی تقسیم میشود:
ارتودنسی ثابت معمولی یا ارتودنسی رنگی (انواع رنگی مختلف هستند؛ مثلا رنگ ارتودنسی بنفش یا رنگ ارتودنسی طلایی)
1.ارتودنسی ثابت نامرئی.
انواع براکتهای ثابت معمولی آنهایی هستند که بهصورت متداول از آنها استفاده میشود و با لبخندزدن دیده میشوند. این براکتها به جلوی دندانها میچسبند و با استفاده از سیمهای مخصوص به هم وصل شدهاند. بریسهای مورداستفاده در تکنیک ثابت معمولی از نوع فلزی هستند.
در تکنیک دیگری که آن هم ثابت است، متخصص ارتودنسی از براکتهای مخصوصی استفاده میکند که به آنها براکتهای شیشهای، شفاف، سرامیکی یا نامرئی گفته میشود. این براکتها دیده نمیشوند و به آن ارتودنسی نامرئی گفته میشود. این براکتهای شفاف که معمولا پلاستیکی هستند، بهصورت اختصاصی برای بیمار قالبگیری و ساخته میشوند. آنها تقریبا نامرئی هستند و با استفاده از آنها کسی متوجه وجود ارتودنسی در دهان آنها نخواهدشد.
قیمت ارتودنسی در روش نامرئی نسبت به تکنیک معمولی بیشتر است. بااینحال به دلیل تمیزی ارتودنسی شفاف و ظاهر زیباتر آن، بسیاری از افراد این نوع براکتهای ارتودنسی را ترجیح میدهند.
۲. ارتودنسی متحرک
تکنیک بعدی، ارتودنسی متحرک است. در این روش از براکتهای متحرک استفاده میشود. این براکتها معمولا صفحات پلاستیکی متحرکی هستند که سقف دهان را میپوشانند. از این روش زمانی استفاده میشود که بخواهیم ارتودنسی را برای تعدادی از دندانها انجام دهیم.
این روش خود به ۲ دسته تقسیم میشود:
ارتودنسی متحرک معمولی
ارتودنسی متحرک نامرئی
براکتهای متحرک را میتوان برای اصلاح مشکلات جزئی یا بهعنوان بخشی از درمان با روش ارتودنسی ثابت استفاده کرد. وقتی دوره درمانی ارتودنسی ثابت تمام میشود، ممکن است از براکتهای متحرک برای فیکسکردن دندانها و نگهداری درمان ارتودنسی ثابت استفاده شود. معمولا در مواردی که به درمان ارتودنسی فک نیاز است، از انواع براکتهای متحرک استفاده میشود.
گاهی اوقات از این تکنیک درمانی برای جلوگیری از مکیدن انگشت شست کودکان هم استفاده میشود که این کار توسط متخصص ارتودنسی اطفال باید انجام شود. این براکتها را برای تمیزکردن یا در زمان انجام فعالیتهای خاص برای احتیاط باید از دهان خارج کرد. ارتودنتیست نحوه خارجکردن براکت و اقدامات لازم را به شما آموزش خواهدداد.
ارتودنسی لینگوال (نوعی ارتودنسی نامرئی)
ارتودنسی لینگوال یکی از انواع ارتودنسی است که در عین ثابت بودن در پشت دندانها قرار میگیرد. این نوع ارتودنسی از انواع کاربردی و نسبتا گران است و میتواند برای افرادی که سن بالاتری دارند و اعتماد به نفس ارتودنسی ندارند، مناسب باشد.
درمان با براکت فانکشنال یا عملکردی
یکی از انواع براکتهای مورداستفاده برای درمان ارتودنسی، نوع عملکردی با همان ارتودنسی فانکشنال است. این براکتها برای درمان رشد نامناسب فک مورداستفاده قرار میگیرند. این براکتها میتوانند نحوه رشد فک را تغییر دهند و ناهنجاری آن را برطرف کنند. این روش درمانی هم میتواند به رفع انواع خاصی از مشکلات کمک زیادی کند.
ارتودنسی دو فاز چیست؟ بهترین روش برای ارتودنسی کودکان
ارتودنسی دوفازی باعث میشود که بیماران جوانتر مجبور به انجام ارتودنسی شدید و سخت در مراحل بعدی زندگی نشوند. انجمن ارتودنتیست های آمریکا بر ضرورت ارزیابی کودکان توسط متخصص ارتودنسی در ۷ یا ۸ سالگی و انجام ارتودنسی کودکان تأکید دارد.
این مراجعه بهموقع برای ارزیابی مشکلاتی که میتواند در درمان فاز اولیه سودمند باشد، توصیه میشود. اگر ارتودنسی زودهنگام درحالیکه دندانها و استخوان فک هنوز درحالرشد هستند انجام شود، درمان ارتودنسی آسانتر بوده و شدت کمتری خواهدداشت.
فاز اول شامل استفاده از گشادکنندهها و سایر وسایل دندانپزشکی است که فضای بیشتری را در فک برای دندانهای ورودی ایجاد میکند. برای این کار ممکن است ضرورت کشیدن دندان یا جراحی فک را در آینده کاهش دهد.
فاز دوم معمولا زمانی شروع میشود که بیشتر دندانهای بزرگسال رشد کردهاند. درواقع فاز دوم درمان شامل استفاده از براکتها یا ترمزکنندهها پس از رشد دندانهای بالغ است.
همانطور که گفتیم برای اینکه فرزندتان در آینده دندانهای سالم و مرتبی داشتهباشد، باید در ۷ یا ۸ سالگی توسط ارتودنتسیت کودکان معاینه شود. پس همین الان وارد لینک زیر شوید، بهترین متخصص ارتودنسی کودکان را پیدا کنید و برای معاینه دندانها و فک فرزندتان نوبت بگیرید.
تمامی خدمات دندانپزشکی را با بهترین قیمت و کیفیت میتوانید در کلینیک دندادنپزشکی دکتر زهرا شمسایی انجام دهید.